Bemiddeling in IJH

Wat is bemiddeling in de jeugdhulp?

Conflicten kunnen de continuïteit in de hulpverlening in het gedrang brengen. Om breuken in de hulpverlening te vermijden, kunnen zowel jongeren, ouders als hulpverleners een beroep doen op een onafhankelijke bemiddelaar. Samen met de betrokkenen ontknoopt deze bemiddelaar het conflict, zodat de hulpverlening terug op gang kan komen.

Bemiddeling gebeurt op vrijwillige en vertrouwelijke basis. De bemiddeling is gratis.

Bemiddeling moet ook ingeschakeld worden wanneer cliënt en hulpverlener het niet eens geraken over een aanvraag naar de toegangspoort.

Bemiddeling is een communicatieproces tussen minderjarigen, ouders, opvoedingsverantwoordelijken en betrokken hulpverleners om conflicten op te lossen of hanteerbaar te maken en zo de verdere hulpverlening te waarborgen. Dit proces wordt op gang getrokken door een onafhankelijke, onpartijdige derde: de bemiddelaar. Zijn interventie laat toe dat partijen een eigen oplossing vinden voor hun conflict.

Bemiddeling kan niet worden ingezet bij conflicten tussen jeugdhulpaanbieders onderling in afwezigheid van de cliënt.

Wanneer partijen een gedragen oplossing vinden, kunnen zij aan de bemiddelaar vragen om deze in een overeenkomst uit te schrijven. Daarin bepalen zij zelf of zij iemand hierover wensen te informeren en op welke wijze dit zal gebeuren. De bemiddelaar rapporteert niet over de bemiddeling. Niet elke bemiddeling resulteert in een “formele” overeenkomst. Situaties verschillen en de participanten aan een bemiddeling bepalen samen de uitkomst.

Belangrijk is het onderscheid tussen bemiddeling als functie en bemiddeling als methodiek. Veel, zo niet alle hulpverleners gebruiken de methodiek van het bemiddelen of mediëren tijdens hun werk. Maar de bemiddeling in het decreet Integrale Jeugdhulp moet worden beschouwd als functie die naast de hulpverlening inzetbaar is en alleen kan plaatsvinden dankzij de tussenkomst van een neutrale bemiddelaar. Spreken we over bemiddeling in de jeugdhulp, dan hebben we het altijd over de functie bemiddeling.

  • Wanneer is bemiddeling inzetbaar?

    Het decreet Integrale Jeugdhulp (artikel 30, §1, 4°) formuleert in dit verband een duidelijke opdracht voor alle jeugdhulpaanbieders. Wanneer een jeugdhulpaanbieder de hulpverlening aan een cliënt eenzijdig wil stoppen zonder dat de cliënt, zijn ouders of opvoedingsverantwoordelijken hiermee instemmen of er naar vragen, moet hij bemiddeling inschakelen met het oog op de continuïteit van jeugdhulpverlening. De keuze voor bemiddeling wordt ingegeven door de situatie. Bemiddeling vertrekt van een conflictsituatie. Daarnaast is bemiddeling mogelijk als de hulpverlening in het gedrang komt en geldt ze als voorwaarde wanneer de cliënt zelf naar de toegangspoort wil stappen. Concreet Bemiddeling kan worden ingeschakeld:

    • wanneer de continuïteit van hulpverlening in het gedrang komt door een conflict tussen hulpverlener(s), cliënt, ouder(s) of opvoedingsverantwoordelijken;
    • als voorwaarde, wanneer cliënten zelf rechtstreeks naar de toegangspoort willen stappen met een vraag voor niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp;
    • als verplichting, wanneer de hulpverlening naar aanleiding van een conflict de hulp aan een cliënt eenzijdig wil beëindigen, zonder de instemming van het betrokken cliëntsysteem.

  • Werkingsprincipes van bemiddeling in de jeugdhulp

    De werkingsprincipes die gehanteerd worden bij bemiddeling in de jeugdhulp zijn dezelfde als die in andere vormen van bemiddeling:

    • vrijwilligheid: elke partij neemt op vrijwillige basis deel en kan zich op elk moment terugtrekken uit het bemiddelingsproces;
    • vertrouwelijkheid: alles wat in het kader van het bemiddelingsproces wordt gezegd, blijft tussen de partijen, tenzij men dit anders overeenkomt;
    • meerzijdige partijdigheid: de bemiddelaar zorgt ervoor dat alle partijen op een zo gelijkwaardig mogelijke manier kunnen participeren aan het gesprek en steunt hiertoe alle partijen;
    • transparantie: de bemiddelaar verduidelijkt bij het begin van het bemiddelingsproces zijn rol, zijn mogelijkheden en beperkingen, het doel en de grenzen van de bemiddeling.

  • Wie kan bemiddeling in de jeugdhulp aanvragen?

    Enkel personen die partij zijn in een conflict dat raakt aan de continuïteit van jeugdhulpverlening kunnen een bemiddeling aanvragen. Dit kunnen dus zowel jeugdhulpaanbieders en/of cliënten zijn. Betrokken zijn bij een conflict is niet hetzelfde als betrokken zijn bij de hulpverlening. Vanuit de filosofie van bemiddeling is een conflict eigendom van de partijen die met elkaar in conflict liggen. Zij zijn de betrokken partijen. Derden die misschien wel betrokken zijn bij een hulpverleningstraject staan hier buiten. Aanmelden kan met een aanvraagformulier dat te vinden is op de website van Integrale Jeugdhulp.2 Daarop moet men kort schetsen waarover het conflict gaat en wie erbij betrokken is.

    Kanttekeningen
    • Bemiddeling in de jeugdhulp kan niet worden ingezet wanneer er een conflict is tussen een cliënt en de Sociale Dienst voor Gerechtelijke Jeugdhulp, de Gemandateerde Voorzieningen of de Intersectorale Toegangspoort. Deze diensten kunnen geen partij zijn in bemiddeling. Zij kunnen immers geen afstand doen van hun specifieke mandaat, dat niet te verzoenen is met de werkingsprincipes ‘vrijwilligheid’ en ‘vertrouwelijkheid’ van bemiddeling.
    • In een dossier dat opgevolgd wordt door de Sociale Dienst voor Gerechtelijke Jeugdhulp, de Gemandateerde Voorzieningen of de Intersectorale Toegangspoort en waar zich een conflict voordoet tussen de partijen (cliënt, hulpverlener) kan bemiddeling wel ingeschakeld worden door de partijen zelf. Genoemde diensten hebben een sleutelpositie om partijen te informeren over bemiddeling. Bemiddeling schort nooit het proces bij deze diensten op.

    1. De ouders zijn in een echtscheiding verwikkeld en geraken niet akkoord of een of andere jeugdhulp moet/kan ingezet worden.
    2. De indicatie van een of andere handicap wordt door een van de ouders moeilijk aanvaard. De inzet van jeugdhulp wordt hierdoor uitgesteld.
    3. Een jeugdhulpverlener confronteert ouders of een minderjarige met verontrustend gedrag en verliest door de confrontatie het vertrouwen van de cliënten. Positieve heroriëntering kan helpen, maar ook bemiddeling kan ingezet worden

  • Waar kunt u cliëntoverleg of bemiddeling in de jeugdhulp aanvragen?

    U kunt cliëntoverleg en bemiddeling aanvragen bij de regionale loketten Cliëntoverleg en Bemiddeling. De Vlaamse overheid sloot een overeenkomst met de provincies en de Vlaamse Gemeenschapscommissie in Brussel om de aanvragen te verwerken en informatie te geven. Het regionaal loket gaat eerst na of de aanvraag ontvankelijk is en maakt het dossier dan over aan een externe voorzitter of een bemiddelaar die de betrokken partijen contacteert. Wanneer het dossier niet ontvankelijk is, motiveert het regionaal loket dit en stelt de partij die de aanvraag deed hiervan schriftelijk op de hoogte. Cliëntoverleg en bemiddeling zijn belangrijke instrumenten om de continuïteit van de hulpverlening te waarborgen. We rekenen op uw medewerking om dit aanbod ook bij cliënten bekend te maken. Flyers voor cliënten en een draaiboek voor hulpverleners vindt u op de website www.jeugdhulp.be .

    Regio Oost-Vlaanderen: Provincie Oost-Vlaanderen

  • Wie een bemiddeling wil voorstellen leest best de volgende documenten door:

 Bron: www.jeugdhulp.be